Natuur

Tornado

Wervelwind

Inhoud

E en tornado is een hevige storm, veel kleiner dan een orkaan, maar met nog sterkere wervelwinden. De lucht in een tornado wordt door winden in het bovenste deel van de wolk rondgedraaid tot er een draaikolk ontstaat.  Als de winden versnellen krijgt de wolk de vorm van een trechter.  Onder aan de wolk wordt er meer lucht naar binnen gezogen en de trechter bereikt de grond.

tornado-schetsDe meeste tornado’ s bereiken snelheden van 35 tot 65 kilometer per uur, en de schade die ze veroorzaken ligt ongeveer over een breedte van een kilometer en de lengte van ongeveer honderd kilometer. De trechter van een kleine tornado is soms slechts drie meter breed, die van een grote tornado wel honderd keer breder.
Net als orkanen vormen tornado’ s zich langs fronten waar warme, vochtige lucht in aanraking komt met koele, droge lucht. Er vormt zich een onweerswolk, de warme lucht stijgt op, en terwijl steeds meer warme lucht naar binnen raast, begint de lucht te draaien.
De draaiende lucht vormt een tornado. Soms vormen zich verschillende kleine tornado’ s uit een onweerswolk.

 

Waterhoos en zandhoos

Als een tornado ontstaat boven water, worden het water en de nevel opgezogen in de wolken. Dit worden waterhozen genoemd en hoewel ze meestal niet zo krachtig zijn als tornado’ s op het land kunnen ze ernstige schade toebrengen aan schepen. De meeste waterhozen hebben een doorsnede van tussen de zes en zestig meter en soms komen ze voor in paren. Soms vormt een tornado zich boven een heet droog gebied en pikt veel rondvliegend stof en zand op. Dit wordt een stofhoos genoemd. Deze stoffige wervelstormen lijken energie te verzamelen uit de hitte op de grond en kunnen 300 meter hoog opstijgen in de lucht. Ze komen veel voor in woestijngebieden in de VS, Australië, India en Afrika, waaronder de Sahara.

Voorzorgsmaatregelen

tornado stormIn bepaalde gebieden is er altijd de dreiging van orkanen en tornado’ s. In sommige delen van de wereld is er een speciaal televisiekanaal voor de weersvooruitzichten, maar zelfs als men gewaarschuwd is, is het moeilijk te weten wat voor voorzorgsmaatregelen men moet treffen. Speciale verkeersborden zijn nodig om de mensen voor een naderende orkaan veilig weg te loodsen zonder dat er paniek uitbreekt of verwarring ontstaat. Langs de kust en rivieren kunnen barrières worden gebouwd om de verwoestende vloedgolven tegen te houden. Ondergrondse stormkelders bieden de beste bescherming tegen tornado’ s, maar elke kelder kan al bescherming bieden. Als een gebouw geen kelder heeft, is het beste om plat onder een tafel of bed te gaan liggen, weg bij eventuele ramen.

Weerstations

weersatellietOrkanen zijn makkelijk op te sporen, vooral met de hedendaagse wetenschappelijke uitrusting, maar tornado’ s zijn vaak zo onverwacht en kortdurend dat we er maar verbazingwekkend weinig over weten. Er zijn overal ter wereld duizenden weerstations, die voortdurend de temperatuur van de luchtdruk en windsnelheid meten. Belangrijk voor het voorspellen van orkanen en tornado’s is dat satellieten constant onze hele planeet in de gaten houden en fotograferen vanuit posities hoog boven de atmosfeer. Op de beelden die ze maken is snel te zien of zich zware stormen ontwikkelen. Bij de eerste tekenen van een tropische storm worden de gegevens ingevoerd om computers, die deze gegevens en informatie uit het verleden gebruiken om wetenschappers in staat te stellen het verloop en de baan van de storm te voorspellen.

Een veelvoorkomende fout van mensen: bij goed weer geen rekening houden met storm.

Machiavelli

tornadoDe toekomst

We zullen waarschijnlijk nooit in staat zijn orkanen en tornado’ s tegen te houden, maar misschien kunnen we leren leven met zware stormen en hun gevolgen. Wetenschappers en meteorologen bestuderen voortdurend de verschijnselen om de kennis over deze zware stormen en hoe ze veroorzaakt worden te vergroten. Hierdoor kunnen in de toekomst wellicht nauwkeuriger voorspellingen worden gedaan, en kan er bruikbare informatie worden verspreid over de bouw van betere schuilplaatsen en verdedigingswerken, vooral in de grootste gevarenzones in de wereld.

Wist je dat?

Ooggetuigen hebben verklaard dat ze blauwe en oranje lichten hebben gezien in het centrum van tornado’s. Wetenschappers denken dat de lichten wellicht veroorzaakt zijn door bliksem binnenin de tornado trechter. Veel mensen hebben verslag uitgebracht van een hoog, gillend geluid bij de nadering van een tornado, en sommigen hebben een sterke geur waargenomen die lijkt op de ozon die je ruikt aan de kust. Wetenschappers hebben geprobeerd de kracht van orkanen te verminderen door zware stormwolken met kristallen droog ijs te bestrooien. De bedoeling was regenval te veroorzaken en wat van de energie van de orkaan vrij te laten komen. Deze experimenten waren helaas niet succesvol.

De schaal van Fujita

Theodore-Fujita
De windkracht schaal van Beaufort gaat niet hoger dan windkracht 12 (117 km/u) De Fujita-schaal is opgesteld door T. Theodore Fujita (1920-1998), hij baseerde het op de schade die het centrum van de tornado aanricht.

 

  • F0 Lichte tornado 65-116 km/uur (40-72 mph) Takken breken van bomen af en de zwakkere bomen waaien om
  • F1 Matige tornado 117-180 km/uur (73-112 mph) Dakpannen vliegen van het dak. Caravans en woonwagens slaan om
  • F2 Redelijke tornado 181-253 km/uur (113-157 mph) Veel schade aan huizen en grote bomen waaien om
  • F3 Zware tornado 254-332 km/uur (158-206 mph) Daken en muren waaien om en treinen slaan om
  • F4 Zeer verwoestende tornado 333-418 km/uur (207-260 mph) Huizen worden volledig opgetild. Auto’s en andere grote voorwerpen vliegen in het rond
  • F5 Op één na zwaarste tornado 419-512 km/uur (261-318 mph) Huizen en auto’s vliegen honderden meters door de lucht.
  • F6 Zeldzame nét iets zwaardere tornado 513-610 km/uur (319-379 mph) Bijna geen verschil, maar in een smalle strook nét iets meer verwoesting dan bij F5 tornado’s
Tags
Toon meer

Gerelateerde artikelen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back to top button
Sluiten