Primaten

Chimpansee

Pan troglodytes

Inhoud

Van alle mensapen kunnen we van de chimpansees nog het meest te weten komen over de natuurlijke historie van onze gemeenschappelijke voorouders. In het gedrag van chimpansees zien we veel overeenkomsten met het menselijk gedrag, zoals het maken van werktuigen en de agressie van groepen mannetjes, die aantonen dat verscheidene eigenschappen waarvan vroeger gedacht werd dat ze uniek voor de mens waren dat in feite niet zijn. Chimpansees verplaatsen zich meestal op de grond, waarbij ze tijdens het lopen op hun knokkels steunen, zoals gorilla’s. Evenals de andere mensapen slapen chimpansees in een ‘nest’, een bed van bladeren dat meestal iedere nacht vers wordt gemaakt. Volwassen dieren slapen alleen, jongen bij hun moeder, tot het volgende jong wordt geboren.

Verspreiding

het verspreidingsgebied van de chimpansee is west- en centraal-Afrika, ten noorden van de rivier de Zaïre, van Senegal tot Tanzania.

Biotoop

de chimpansee is aanwezig in vochtige wouden, loofbosgebieden of gemengde savanne, aanwezigheid in open gebieden hangt af van toegang tot groenblijvend en vruchtdragend bos; van zeeniveau tot 2000 m hoog.

Grootte

chimpansee
Chimpansee

De kop-romplengte van het wijfje is 70 – 85 cm, voor het mannetje is dat tussen de 77 – 92 cm, de chimpansee heeft geen staart.

Gewicht

(in het wild weinig bekent) in Tanzania 30 kg voor een wijfje, 40 kg voor een mannetje. Gewicht in dierentuinen voor een wijfje is tot 80 kg, voor een mannetje is dat 90 kg.

Vacht

vooral zwart, vaak grijs op rug na 20 jaar. Korte witte baard normaal bij beide seksen. Jongen hebben witte staartkwast’, die ze kwijtraken als ze volwassen worden. Kaalheid komt bij volwassen dieren veel voor, meestal een driehoek op het voorhoofd van mannetjes, groter bij wijfjes. Huid van handen en voeten zwart, gezicht varieert van roze tot bruin of zwart en wordt meestal donkerder naarmate het dier ouder wordt.

Voedsel

In alle biotopen bestaat het voedsel van chimpansees vooral uit rijpe vruchten, aan het eten waarvan ze minstens 4 uur per dag besteden. Chimpansees eten van wel twintig plantensoorten per dag, en van in totaal 300 soorten in een jaar. Als het maar enigszins mogelijk is gebruiken ze grote maaltijden uit een enkele voedselbron, waardoor ze een paar uur kunnen rusten voor ze naar de volgende vruchtboom moeten lopen. Ze slaan geen voedsel op, en bijna al het voedsel wordt opgegeten op de plaats waar het gevonden wordt.

chimpansee-baby
Chimpansee – Baby

Draagtijd

Er is een draagtijd voor de chimpansee van 230 tot 240 dagen. Wijfjes die in gevangenschap zijn opgegroeid beginnen te paren als ze 8 à 9 jaar zijn en krijgen voor de eerste keer een jong als ze 10 jaar zijn. Wijfjes in het wild worden 3 à 4 jaar later volwassen. Er is geen paarseizoen. Bij wijfjes van de (gewone) chimpansee blijft de bronst 3 tot 4 jaar na een geboorte uit, waarna ze weer 1 tot 6 maanden seksueel actief worden, tot de bevruchting. Bonobowijfjes blijven seksueel actief tijdens een groot deel van de zwangerschap en het zogen. Na een draagtijd van 8 à 9,5 maand wordt één jong geboren; tweelingen zijn zeldzaam.

Levensduur chimpansee

De chimpansee kan 40 tot 45 jaar oud worden.

chimpansee-aapBeschrijving

Er zijn twee soorten chimpansees, die beide een stevig gebouwd lichaam hebben met een rug die van de schouders tot de heupen gelijkmatig afloopt, wat een gevolg is van hun relatief lange armen (die tot even onder de knie reiken als ze rechtop staan). De bovenkant van de kop is afgerond of afgeplat (de schedel heeft geen kam), en de nek lijkt kort. Hun oren zijn groot en steken uit, de neusvleugels zijn klein en de kaken steken verder naar voren dan het bovenste deel van het gezicht (pragnatische snuit).

Al hun tanden en kiezen zijn groot vergeleken met het gebit van een mens, maar vergeleken met gorilla’s hebben chimpansees kleine maalkiezen, die geschikt zijn voor hun menu van vruchten.

Dwergchimpansees, of bonobo’s (Pan paniscus), hebben kleine maalkiezen. Ondanks de naam is hun grootte echter niet opvallend anders dan die van de gewone chimpansees. Mannetjes zijn groter en sterker dan wijfjes en hebben grotere hoektanden, die van nut zijn bij de hevige gevechten die ze leveren, soms met dodelijke afloop. De lichaamsafmetingen zijn verder ongeveer hetzelfde, en beide seksen hebben opvallende geslachtsdelen.

Tags
Toon meer

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back to top button
Sluiten